Meer over kringloop
11 februari 2026
De natuur is één groot kringloop-festijn. Er is geen afval of energieverlies. Die harmonie is in de gangbare landbouw ver te zoeken. Doe er nog flink wat chemicaliën bij en je hebt een flinke crisis. Er moeten bergen aangevoerd worden om dit landbouwsysteem rond te krijgen. Duizenden jaren was onze landbouw wel een echte kringlooplandbouw. Je had een boerderij met wat minder goede gronden waar gras groeide en waar koeien graasden en wat betere percelen voor akkerbouw en groenteteelt. Een paar varkens aten de gewasresten en de wei van de kaasmakerij, de kippen pikten de restjes van de koeien, iedereen blij.
In de landbouw heeft men vanwege de schrik van voedselschaarste na de oorlog enorm ingezet op een explosieve productieverhoging. Kunstmest, geïmporteerd veevoeder, grote verschuivingen in grondstoffen. Van natuurlijk evenwicht naar industrie. Van één varken en een paar kippen op het erf naar megastallen met duizenden dieren onder erbarmelijke omstandigheden. Veevoer via de havens van Rotterdam, dat zijn bergen eiwitten (en stikstof) verbouwd op andere plekken, die via het vee hier stikstofoverschot wordt. Minister Mansholt, de architect van alle landbouwvernieuwing na de oorlog, zag op gegeven moment in dat dit industriële systeem onhoudbaar zou worden. Dat was rond 1970! Ruim 50 jaar geleden dus zag de architect van de moderne landbouw al in dat dit onhoudbaar zou worden. De 50 jaar erna heeft er geen koerswijziging plaatsgevonden. Dus mocht je nog iemand spreken die klaagt over stikstofrestricties of andere belemmeringen voor het ambacht, dan is de terechte vraag, waar zat je de laatste halve eeuw?
Met onze tuinbouwmethode proberen we niet alleen te produceren zonder problemen voor de lange termijn, we proberen de kringlopen ook weer te herstellen. Groencompost is de belangrijkste basis voor onze teelten en dat is een bijdrage aan de oplossing van het stikstofprobleem. Wat neerdaalt in de natuurgebieden, wordt omgezet in plantengroei. Dat wordt gemaaid en afgevoerd, zodat er weer planten kunnen groeien die een stikstofarme grond willen, zoals de meeste interessante wilde planten. Het overtollig groen wordt gecomposteerd en gebruikt door ons, voor onze groenten. We gebruiken ook nog een beetje biologische kippenmestkorrels voor wat extra power. Wat we strooien, wordt ook echt gebruikt door onze groenten. We streven naar nóg meer kringloop met bijvoorbeeld het composteren van Kievitgroente-afval. 100% gecontroleerde AGF-compost, die kun je nergens krijgen, maar wij zouden hem misschien zelf kunnen produceren. Alleen de milieueisen zijn gigantisch.
Mogelijk is ‘Boskashi’ een denkrichting. Dat is het fermenteren van AGF-afval en voorziet de bodem van goed voedsel voor het bodemleven en mogelijk een mooie aanvulling op onze groencompost. Boskashi? Gaan we Japans eten? Nee, maar het bodemleven wel! Er zijn ook andere mooie Koreaanse methodes als Jadam, die we ook met belangstelling bekijken. Het doel? Lichtgevende paksoi. Paksoi die op zo’n gezonde bodem gegroeid is, dat hij licht geeft! Niet letterlijk natuurlijk, maar als beeld. Ook deze week wederom een nieuw compostfilmpje met nieuwe informatie, op onze site en de socials!
Deze week gaat de eerste paksoi alweer geplant worden in de koude tunnelkas. Onze nieuwe plantenkweker heeft voor biologische paksoiplantjes gezorgd en deze gaan met zorg de beschermde omgeving van de foliekas van Katwijk in. Het mooie van dit gewas is, dat deze al groeit bij lage temperaturen. We wachten graag even tot half februari en dan mogen we weer. Paksoi, Bokashi, Jadam: zorgen maken over al die Aziatische termen, wanhoopt niet! Het komt goed, we planten daarna namelijk ook heel snel gewoon sla en andijvie.
Zelfs in onze woonkamer vind je al sporen van het voorjaar. Daar staat gember uit te lopen en daar zullen binnenkort ook diverse andere plantjes worden opgekweekt. Een heuse kraamkamer van jouw toekomstige voedsel in onze huiskamer. Groter wordt de betrokkenheid van een firma natuurlijk niet. Of het moet de slaapkamer zijn. ‘Schat, wat doet die kruiwagen in de slaapkamer, je gaat toch niet..’
