Hindrik

Vader Geke - foto met koeien

02 februari 2024

Vorige week overleed mijn schoonvader, de vader van Geke. Behalve een geliefd familielid was hij vroeger eerst boer en daarna boswachter. Hij was betrokken bij de ontwikkeling van het Stroomdallandschap van de Drentse Aa, in Drenthe. In zijn werk en in zijn tijd stonden productie, landschap en natuur nog naast elkaar. En dat is wezenlijk anders dan in onze moderne tijd, waar we aan de lopende band juist in conflict raken met produceren en voortbestaan van landschap en de leefomgeving.

Ik heb jaren mogen luisteren naar alle verhalen en anekdotes waar hij er oneindig veel van paraat had. Verhalen uit de tijd dat ‘de boerderij’ nog ‘klopte’, in redelijke harmonie met alles.

Hindrik was, toen ik hem leerde kennen, al lang geen boer meer. Hij werd boswachter om wat meer in de wereld te staan en zijn leven niet alleen maar uit werk te laten bestaan. We zijn ons ervan bewust dat met zijn overlijden ook een stukje agrarische geschiedenis verdwijnt. Als je je toekomst wilt begrijpen, dan moet je je verleden eigenlijk ook een beetje kennen. En de geschiedenis van een land is ook vaak verweven met landbouw.

Koeien, als je ze nu hebt, dan moet je je bijna verdedigen. Er worden zoveel koeien op zulke kleine stukjes aarde gehouden, dat de impact op het milieu enorm is. Stikstof overschotten, methaanproductie, eiwittransporten van ver, dierenleed. Door de grote aantallen vee is de druk op het milieu groot geworden. Toch is dat niet altijd zo geweest. De koe is ook in de biologische landbouw lange tijd symbool geweest voor vruchtbaarheid, melk, mest, voorspoed.

Zo was het dus ook in de tijd dat Hindrik plotseling, op jonge leeftijd nog, in de jaren 50 van de vorige eeuw, de boerderij moest overnemen omdat zijn vader uitviel. Landoppervlakte en het aantal dieren waren in een harmonische verhouding. Dat had te maken met de schaalgrootte, maar ook hoe een boerenbedrijf nog meebewoog met natuur en landschap. Hindrik groeide op en werkte in het beekdallandschap in van de Drentsche Aa, nu één van Nederlands ‘ nationale landschappen’. Een mooi kleinschalig landschap met singels en hagen en meanderende beekjes. Je hebt daar ontzettend veel diversiteit in de percelen. Droge zandgronden, natte beekdalen, rijke gronden en arme gronden. Op een arme grond krijg je nog geen krop sla uit de grond.

De arme gronden, die waren van oudsher voor het vee. De koeien stonden in een weide. Niet van die grote vlaktes met dezelfde kleur groen maar levendige kleurtinten en vogels. Daar graasden de koeien en met de trekker ging Hendrik twee keer per dag melken. Dat gebeurde nog lange tijd met de hand. Hij had een band met de koeien. Hij wist welke je het beste het eerste kon melken om te voorkomen dat er ruzie ontstond. Koeien kunnen temperamentvolle dames zijn, dus je kan er beter wel rekening mee houden. Met de hand melken, jaar in jaar uit: Hindrik zijn handen zijn altijd in de melkstand blijven staan. Hij had verbluffend sterke handen, tot aan het einde van zijn leven.

Het aantal koeien dat je bezat, werd bepaald door hoeveel land je had, want het voer produceerde je zelf. Het melken met de hand was arbeidsintensief. Een gewone boer had dan ook 10 a 20 koeien, niet meer. En het varken? Daar had je er een of twee van in plaats van tienduizend. Die hadden een functie, namelijk de restjes opeten en dik worden. Als het varken werd geslacht, dan kreeg iedereen in het dorp zijn deel, om beurten werd er in het dorp geslacht.

Stap voor stap werd alles ontkoppeld. De melkmachine deed zijn intrede, percelen werden groot gemaakt, de hagen werden gerooid, natuur verjaagd. Grote volumes mest en kunstmest deden zijn intrede, krachtvoer van soja werd de standaard. De landbouw werd grootschalig, het landschap grootschalig, machines in plaats van mensen, de sociale cohesie verdween in het dorp. Heden ten dage treuren we om stikstofproblemen, om het verdwijnen van de natuur, het gebrek aan betekenis van ons werk, het vervreemden van je buren en ga zo maar door. Door alleen naar productievergroting te kijken, zijn we heel veel kwaliteiten verloren. Het verlies blijkt ook zelfs economisch, het stikstofprobleem is niet te betalen en er komt nog meer opruimwerk. Hindrik komt niet terug, zijn bijdrage is voltooid. Zijn landbouw ook niet. Het is wel goed om de geschiedenis te kennen om opnieuw na te denken over de toekomst. Leven en produceren met de natuur is heel goed mogelijk.

Blij dat ik prei!

29 februari 2024

Wachten op..

22 februari 2024

Werken vanuit bed?

14 februari 2024

Van het lelijke worteltje dat de supermarkt niet in mocht..

08 februari 2024

Hindrik

02 februari 2024

Lief zijn voor de aarde

30 januari 2024

Vorst, goed voor de boerenkool (en andere fabels)  

19 januari 2024

Jawel, we zijn er weer!  

12 januari 2024

Een terugblik op 2023, tot ziens in 2024!

22 december 2023

Kerstreces Kievit

13 december 2023

Iets wilders dan Wilders

08 december 2023

Arbeidsbeloning in de voedselketen

01 december 2023

Werken aan een bodem in een brandende wereld..

24 november 2023

Weg met de vegetariërs!

16 november 2023

Kom werken bij Kievit!

08 november 2023

Te weinig beweging: een nationale ramp

03 november 2023

Magisch licht in de ochtend

27 oktober 2023

Voedselproductie wordt steeds lastiger

18 oktober 2023

Krimp in bio-groenteteelt

06 oktober 2023

Tropische gewassen uit de kas 

29 september 2023

Naturalis op de tuin

22 september 2023

Groente-tsunami op de velden

19 september 2023

Doldwaze Kievit-promo-weken

08 september 2023

Verbinding bij Kievit!

30 augustus 2023

Rode spitskool of toch witte?

27 augustus 2023

Spigariello

23 augustus 2023

Ratatouille-zomer

18 augustus 2023

Hoera we mogen weer!

08 augustus 2023

Terugblik op het seizoen en zomerreces!

21 juli 2023

Lelystad vult aan

09 juli 2023

Laat je verweine

30 juni 2023

Working 5 to 9

23 juni 2023

Wateronderzoek in Lelystad

16 juni 2023

Kievit op de Bazaar

07 juni 2023

Meer of minder stikstof

31 mei 2023

Hoe is het op de tuin?

23 mei 2023

Onkruid, het groene leger

20 mei 2023

Vijf jaar ‘Het Moeras’

11 mei 2023

Kans voor nieuw talent bij Kievit!

05 mei 2023

Werf een nieuwe Kievitklant! Gratis komkommer en als je lukt nog meer!

28 april 2023

Kievit wint Leader publieksprijs!

21 april 2023

Help jij Kievit aan een stem?

12 april 2023

Biotuinder weigert te oogsten!

07 april 2023

Mystery guest in de kas

31 maart 2023

Skal-peren in Zwolle 

24 maart 2023

Werken met Kernwaarden

15 maart 2023

Weerpraatje

10 maart 2023

Bloemkool, toe maar!

03 maart 2023

Voorpret met de zaadcatalogus

23 februari 2023

Schorseneren kun je leren

15 februari 2023

Het ruikt hier naar voorjaar

10 februari 2023

Gele biet voor groene mannetjes en kiemen voor bleke neuzen

03 februari 2023

Het staat in de vallende sterren!

25 januari 2023

Stem op Kievit als beste Leader project

18 januari 2023

United regenboogpeen against Blue Monday

18 januari 2023

Hoera, we zijn er weer!

11 januari 2023

Ondertussen….

06 januari 2023

Hoera, het is bijna Kerstfeest!

23 december 2022

Einde van het Excel-tijdperk

16 december 2022

Beestjes in de boerenkool

10 december 2022

Round up is toch geen jenever

03 december 2022

Ja, en toen werd het opeens koud!

23 november 2022

Controle stress

18 november 2022

Met Fibonacci aan tafel

09 november 2022

CO², in de grond ermee!

02 november 2022

Bezoek aan Frankrijk

28 oktober 2022

Kievit klein-kuiken!

21 september 2022

Twee zwaluwen maken de zomer

03 september 2022

We zijn weer terug (van niet weggeweest!)

17 augustus 2022

Hulptroepen in aantocht

25 mei 2022

Leer-weer

18 mei 2022

Vacature – logistiek medewerker

20 april 2022

Ga naar buiten!

15 april 2022

Geen prijs, toch blijdschap!

08 april 2022

Jonge helden versterken tuinbouw

24 maart 2022

Volop planten in de buitenlucht

17 maart 2022

Gunstig weer voor plantwerk

09 maart 2022

Stem op Kievit!

02 maart 2022

Eu-not so-nice of de next BKW-E

23 februari 2022

Kievit maakt kans op grote landbouwprijs!

09 februari 2022

Grond in Lelystad verkennen

04 februari 2022

Terugblik op een bewogen jaar; jubileum en transitie

22 december 2021

Palmkool uit Lelystad

23 november 2021

Japanse havermout

19 november 2021

Nieuwe draaitafel in tha house!

10 november 2021

Grond en huis nabij Lelystad!

03 november 2021

Zwarte grond – ons zwarte goud

28 oktober 2021

Daglicht keldert, veld veranderd

30 september 2021

25 jaar Kievit; de begin jaren 2000, te klein behuisd!

09 juli 2021

De geschiedenis gaat voort; de ontwikkelfase en weerstandspunten

01 juli 2021

Verhuizing naar Katwijk

24 juni 2021

Van tuinder naar verwerker

24 juni 2021

Kievit 25 jaar

09 juni 2021

25 jaar van land naar klant!!!

01 juni 2021

Sebastiaan over duurzaamheid

28 mei 2021

Kievit-land 1997, vervolg

25 mei 2021

Land op het antwoordapparaat, 1997

18 mei 2021

De natuur doet niet aan oogstschema’s

13 mei 2021

Groei in 1996

11 mei 2021

Logistiek in den beginne

04 mei 2021